Mens Erger Je Niet: alles wat je moet weten over dit klassieke bordspel
- Geplaatst op
- door Johanna Boers |
- Blog en Gezelschapsspelletjes en Spelregels
Er is nauwelijks een Nederlands gezin te vinden dat dit spel niet kent. Mens erger je niet ligt al meer dan honderd jaar in huiskamers, vakantiebungalows en opa’s spelkast. En toch zie je keer op keer dezelfde discussies aan tafel: mag je nu wel of niet terugkloppen? Moet je precies op het eindje landen? Het zijn die kleine onzekerheden die het spel zo levendig maken. In dit artikel zet je alles op een rij: de spelregels, de varianten, de online mogelijkheden en nog veel meer.
Wat is Mens Erger Je Niet?
Mens erger je niet is een bordspel voor twee tot vier spelers, waarbij je jouw vier pionnen van je startpositie naar het middelpunt van het bord moet brengen voordat je tegenstanders dat doen. Het klinkt simpel, en dat is het ook. Maar de combinatie van geluk, frustratie en die ene genadeloze terugzet maakt het tot een spel dat generaties lang geliefd is gebleven.
Het spel wordt in Duitsland al gespeeld sinds het begin van de twintigste eeuw. De naam zegt eigenlijk alles: je mag je ergeren, maar je doet het maar. Dat gevoel van machteloosheid wanneer je pion vlak voor het doel wordt teruggeslagen is precies wat het spel zijn karakter geeft.
Elke speler kiest een kleur, meestal rood, geel, groen of blauw, en begint met alle vier pionnen in het startgebied. Je gooit met een dobbelsteen, beweegt je pionnen over het bord en probeert de pionnen van anderen eraf te gooien door op dezelfde veld te landen. Wie als eerste al zijn pionnen thuis heeft, wint.
De spelregels van Mens Erger Je Niet
Voordat je begint met spelen, is het handig om eerst te begrijpen hoe het speelbord is opgebouwd. Zodra je weet waar je start, welke vakjes veilig zijn en hoe de eindstraat werkt, worden de spelregels van Mens Erger Je Niet meteen een stuk duidelijker.
Hoe je het bord begrijpt
Het bord bestaat uit een groot veld met vakjes langs de buitenrand en per kleur een eigen eindstraat die naar het midden loopt. Je startgebied is het gekleurde blok in de hoek van het bord, en je thuisvakjes zijn de gekleurde vakjes in het midden.
De spelregels van Mens Erger Je Niet stap voor stap
De officiële spelregels van Mens Erger Je Niet zijn eenvoudig te leren, maar zorgen toch voor verrassend veel spanning tijdens het spel. Zodra iedereen begrijpt hoe pionnen bewegen, wanneer je mag slaan en hoe je het thuisveld bereikt, kan het spel beginnen.
Om een pion het bord op te zetten, gooi je een zes. Zonder een zes blijf je staan, en geef je de beurt door. Gooi je een zes, dan zet je een pion op jouw startpositie (het vak net buiten jouw startgebied) en mag je nogmaals gooien. Die extra worp gebruik je om te bewegen of om nog een pion op het bord te zetten.
Stel je voor: je speelt met rood en hebt al twee pionnen op het bord. Je gooit een drie. Dan kies je welke van je twee pionnen je drie vakjes vooruit zet. Kom je daarbij op een vakje te staan waar al een pion van een andere speler staat? Dan stuur je die pion terug naar zijn startgebied. Precies dat moment is waar de naam vandaan komt.
Een pion is veilig zolang hij op zijn eigen startpositie staat. Dat betekent: staat jouw pion op het vakje waarmee hij het bord op komt, dan mag niemand hem eraf slaan. Op alle andere vakjes ben je kwetsbaar.
Je eindstraat is alleen voor jou toegankelijk. Andere spelers mogen die vakjes niet betreden. Om je pion in het thuisveld te krijgen, moet je exact de juiste worp gooien. Staat je pion twee vakjes van het einde, dan heb je een twee nodig. Gooi je meer, dan blijft je pion staan en schuif je hem niet voorbij.
Wat als je geen geldige zet kunt doen?
Als je geen enkele pion kunt bewegen, ook niet na een zes, dan vervalt je beurt. Dit komt zelden voor, maar het is goed om te weten dat je nooit verplicht bent een onmogelijke zet te maken.
Veelgemaakte huisregels
Bijna elk gezin speelt met zijn eigen huisregels, en dat is juist het mooie. Sommigen spelen met de regel dat je bij een zes altijd een nieuwe pion naar buiten moet zetten als je dat kunt. Anderen spelen dat je bij het gooien van drie zessen op rij een strafbeurt krijgt. Deze regels staan niet in de officiële spelregels van Mens Erger Je Niet, maar ze maken het spel er niet minder leuk op. Spreek ze gewoon van tevoren af.
Mens Erger Je Niet in het Engels
Omdat het spel zo internationaal verspreid is, vraag je je misschien af hoe het in andere talen heet. Mens erger je niet in het Engels heet Ludo, een naam die afkomstig is van het Latijnse woord voor “ik speel”. In de Verenigde Staten en Canada kennen veel mensen het als Parcheesi of een variant daarop, al zijn de regels iets anders. Het Britse Ludo lijkt het meest op de Nederlandse versie.
Als je het spel wilt uitleggen aan een buitenlandse vriend of de Engelse regels wilt opzoeken, zoek dan op “Ludo rules” of “how to play Ludo”. Je zult zien dat de kern hetzelfde is: pionnen het bord op via een zes, rondje lopen, tegenstanders terugsturen en als eerste het midden bereiken.
Mens Erger Je Niet online spelen
Wil je spelen zonder een fysiek bord voor je te hebben? Dan heb je geluk. Mens erger je niet online is beschikbaar via meerdere platforms, zowel in de browser als als app op je telefoon. Je kunt spelen tegen een computer, maar ook tegen vrienden of vreemden van over de hele wereld.
Handige opties als je online wilt spelen:
- Board Game Arena biedt een gratis browserversie aan die op elk apparaat werkt.
- In de App Store en Google Play vind je diverse apps, zoek simpelweg op “Ludo” of “Mens erger je niet”.
- Op websites als Spelletjes.nl kun je direct in de browser spelen zonder te downloaden.
Het grote voordeel van online spelen is dat de spelregels automatisch worden gehandhaafd. Geen discussies meer over huisregels of vergeten beurten. Het nadeel is natuurlijk dat je niet het plezier hebt van iemand aan tafel te zien koken van woede als zijn pion vlak voor het doel wordt teruggeslagen.
Mens Erger Je Niet Junior: voor de kleinsten
Speelt je kind graag mee maar vindt het het originele spel nog te ingewikkeld? Dan is Mens Erger Je Niet Junior een uitstekende keuze. Deze versie is ontworpen voor kinderen vanaf drie jaar en heeft een vereenvoudigd speelbord met grotere vakjes, helderdere kleuren en gemakkelijkere regels.
In de juniorversie hoef je vaak geen zes te gooien om je pion het bord op te zetten. De pionen zijn groter en steviger, zodat kleine handjes er makkelijk mee kunnen spelen. Het doel blijft hetzelfde: al je pionnen als eerste thuis brengen. Maar de frustratie is wat minder aanwezig, wat het voor jonge kinderen een stuk aangenamer maakt.
Het is ook een slimme manier om kinderen voor te bereiden op het originele spel. Ze leren de basismechaniek, het afwachten van je beurt en het begrip van bewegen over een bord, voordat ze aan de vollere versie beginnen.
Mens Erger Je Niet met 6 personen
Standaard is het spel gemaakt voor twee tot vier spelers, maar wil je met een grotere groep spelen? Dan kun je Mens Erger Je Niet voor 6 personen overwegen. Er bestaan speciale uitvoeringen van het spel waarbij het bord uitgebreid is met twee extra kleurgebieden: meestal roze en zwart, of oranje en paars.
De regels blijven grotendeels hetzelfde, maar het spel duurt uiteraard langer en de kans om teruggeslagen te worden is groter. Met zes spelers aan tafel wordt de chaos alleen maar leuker. Zeker voor verjaardagen, feestjes of spellenavonden is de zespersoonsversie een aanrader.
Let er wel op dat je bij het kopen van een versie voor 6 personen checkt of het bord en de pionnen ook daadwerkelijk voor zes spelers zijn bedoeld. Sommige uitvoeringen zien eruit als een grotere versie maar zijn in werkelijkheid gewoon het standaard spel in een groter doosje.
De verschillende versies en edities
Mens erger je niet is in de loop der jaren in tientallen uitvoeringen uitgebracht, allemaal van uitgever Jumbo. Of je nu houdt van klassiek, thematisch of experimenteel: er is altijd een versie die bij je past.
Het standaardbord: dubbelzijdig en flexibel

De basisversie van Jumbo heeft een dubbelzijdig bedrukt speelbord. De ene kant is ingericht voor vier spelers, de andere kant voor zes. Zo heb je in één doos twee spelersvarianten, wat ideaal is als je soms met een kleiner groepje speelt en soms met de hele familie.
Dit is de versie voor leeftijd 6 en ouder en geschikt voor twee tot zes spelers, met een gemiddelde speelduur van dertig minuten.
Mens Erger Je Niet met dobbelautomaat

Een veelgehoorde klacht bij het gewone spel: de dobbelsteen rolt van tafel of verschuift per ongeluk een pion. De luxe uitvoering met ingebouwd dobbelsteenvakje lost dat op. Je drukt de dobbelsteen in het vakje, schud, en het getal verschijnt zonder dat er iets wegkaatst. Praktisch, zeker met jonge kinderen aan tafel.
Efteling Mens Erger Je Niet

Voor wie het sprookjesbos van de Efteling een warm hart toedraagt, is er een gelicentieerde editie met Efteling-thema. De pionnen en het bord zijn versierd met herkenbare figuren en kleuren uit het park.
Qua spelregels verandert er niets, maar de sfeer is een stuk anders dan bij de standaardversie. Geschikt voor kinderen van zes tot tien jaar en verkrijgbaar voor rond de dertien euro.
Mens Erger Je Niet Achtbaan

Dit is misschien wel de meest visueel indrukwekkende variant: een driedimensionaal speelbord in de vorm van een achtbaan. In plaats van een plat bord speel je je pionnen letterlijk over een 3D-constructie.
Als een pion van de achtbaan wordt gestoten, belandt hij in een berenkuil, en ook dat is onderdeel van het spel. Het duurt iets langer dan de basisversie, zo’n dertig minuten, en is geschikt voor kinderen vanaf zes jaar.
Mens Erger Je Niet Kermis

De kermisversie vervangt de dobbelsteen door een elektronisch draaiend speelbord. Je draait, het bord stopt, en afhankelijk van de kleur van het vakje kies je een actie. Wit geeft je de vrije keuze, oranje, roze of donkerblauw opent een bijbehorende poort die een pion voor- of achteruit stuurt, en paars laat je een pion van het bord sturen via de glijbaan.
Het is daarmee een stuk minder rechttoe rechtaan dan het origineel, maar voor kinderen die van gadgets en kermissfeer houden, is het een leuke verrassing. Geschikt voor twee tot vier spelers vanaf vijf jaar.
Mens Erger Je Niet Kaartspel

Al in 1995 verscheen er een kaartspelversie, ontworpen door Wil Dijkstra en Ben van Dijk. Elke speler heeft een identiek pak van 24 kaarten, verdeeld over vier series van zes kaarten met waarden één tot en met vier. Je doel is om al je kaarten op je thuisstapel te leggen, maar tegelijk kun je de stapels van je tegenstander terugsturen als die even groot zijn als de jouwe.
De dobbelsteenworp bepaalt welke kaarten je mag spelen, net als bij het origineel. Wie al zijn pionnen als eerste thuisbrengt, wint. Een snelle variant voor wie geen bord voor zich wil, gespeeld in zo’n vijftien minuten.
Mens Erger Je Niet Card Game

Ruim vijftien jaar later verscheen er een nieuwere kaartspelversie, ook van Jumbo, voor spelers vanaf acht jaar. Hier bouw je series van zes kaarten op, met behulp van jokers en keuzekaarten. Jokers mogen tijdelijk een ontbrekende kaart vervangen maar moeten in dezelfde beurt worden doorgespeeld zodra je de juiste kaart trekt.
Pestkaarten sturen de laatste kaarten van een niet-afgeronde serie van je tegenstander terug. Wie als eerste twee volledige series heeft, wint. Deze versie vraagt iets meer tactisch denken dan de dobbelsteenvariant, wat hem geschikt maakt voor iets oudere spelers die meer grip willen hebben op de uitkomst.
Tips om nog meer plezier uit het spel te halen
Je kunt Mens erger je niet op elk niveau spelen, maar een paar kleine gewoontes maken het spel aangenamer voor iedereen aan tafel.
Spreek van tevoren de huisregels af. Dat klinkt formeel, maar het scheelt een hoop discussie halverwege het spel. Mag je een zes opsparen om een nieuwe pion naar buiten te sturen? Mag je je eigen pionnen overslaan? Vijf minuten praten voor de eerste worp bespaart je tien minuten ruzie later.
Kies je strategie bewust. Stuur je altijd de pion van je tegenstander die het dichtst bij het doel staat terug? Of geef je de voorkeur aan het zo snel mogelijk thuisbrengen van je eigen pionnen? Beide aanpakken werken, maar bewuste keuzes maken het spel interessanter dan blindelings gooien en bewegen.
En tot slot: lach om je eigen pech. De dobbelsteen geeft je precies de worp die je niet wilt, en dat is een groot deel van de charme. Mens erger je niet is een spel waarbij geluk een grote rol speelt, en dat is geen bug. Dat is de feature.
Conclusie
Of je nu met twee mensen een rustig potje speelt of met zes vrienden de chaos opzoekt, Mens erger je niet blijft een van de meest tijdloze bordspellen die er bestaan. De spelregels zijn eenvoudig te leren, de varianten zijn talrijk en de emoties zijn gegarandeerd. Ga je beginnen met de juniorversie voor je kinderen, zoek je een online tegenstander of haal je eindelijk die zespersoonsversie in huis voor de volgende spellenavond: het plezier is altijd hetzelfde.
Zet die pionnen maar klaar.